Venezia Biennale dell’Arte 2013

Woord vooraf – Piet Willemsven maskers

De Biënnale van Venetië geldt al meer dan een eeuw als één van de meest prestigieuze culturele happenings ter wereld op het terrein van kunst, architectuur, cinema, dans, muziek en theater. De jonge veelbelovende Italiaanse curator Massimilio Gioni had als centraal thema voor deze Biënnale gekozen: “Il Palazzo Enciclopedico”. Voeg hier nog bij het majestueuze San Marcoplein, de barokke koepelkerk Santa Maria Della Salute, het gotische Dogenpaleis en de Brug der Zuchten, redenen te over om onmiddellijk je reiskoffer in te pakken. Dat hadden dan ook 67 Vrienden van het Domein gedaan. Zij allen wensten het bewijs van de uitspraak “Venetië is Romantiek” met eigen ogen te aanschouwen. Dat bewijs werd prompt geleverd door die ene zingende gondoliero die we op onze wandelingen door Venetië konden signaleren. Terecht mogen we deze excursie aanmerken als het beste besluit dat het bestuur van de Vrienden van het Domein in 2013 heeft genomen. Het aantal Vrienden dat deze gelegenheid aangreep was zo massaal, dat het openbaar vervoer van Venetië, zowel te land als op het water, af en toe lichtelijk chaotisch dreigde te worden. Op de terugweg naar huis was de overbelasting voor het luchthavenpersoneel van Venetië kennelijk zo groot, dat er spontaan een staking werd uitgeroepen. Hieronder doen een aantal medereizigers verslag van hun ervaringen en beleving van deze in alle opzichten zeer geslaagde excursie. Dank aan het bestuur van “de Vrienden” en tevens dank en waardering voor onze reisbegeleiders Luc en Norbert.

drukte 113 oktober – Henk Hollemans

De bushalte in Mestre is op de Corso del Popolo. De volgeladen harmonicabus wordt nu in zijn geheel gevuld. Hangringen en stangen houden ons in evenwicht. Soms kiept er iemand om in een bocht of bij het sterke remmen. Andere passagiers deinen mee en houden de anderen overeind. De grote dam door de lagune geeft blikruimte op het water, de bevoorradingsboten in de vaargeul en de eilanden. Na 30 minuten is de Piazale Roma het eindpunt. De kanalenstructuur van de stad wordt zichtbaar. Boogbruggen overspannen het water, vaporetto’s, grote en kleine vrachtboten brengen leven in het water. Honderden bezoekers lopen over de Calatravabrug de stad in, langs het eindstation Santa Lucia naar de opstapplaats van vaporetto lijn 1 naar het San Marco plein. De groep activeert nog wat onwennig de kaart voor het openbaar vervoer en perst zich in en op het busbootje in het Canal Grande. Je kunt voorop staan of zitten, als er al plaats is, of benedendeks waar je kunt zitten, als er plaats is, of achterop zitten, als er plaats is. Iedereen moet blijven staan. Ook het transferplatform dat in het midden van de boot is om in en uit te stappen, staat helemaal vol. De ijzeren dakbalken kun je gebruiken om je vast te houden, als je lang genoeg bent. Prachtige paleizen en kerken “drijven” voorbij, als je een beetje zicht hebt, terwijl het bootje 16 x aanlegt, passagiers afzet en opneemt en weer met steeds dezelfde routine zijn route vervolgd. Andere busboten moeten vaak wachten, luxe, glanzend gelakte watertaxi’s kruisen ons waterpad in het steeds maar bewegende water. Met wat wiebelige benen staat de groep bij San Zaccaria niet ver van het San Marcoplein op de kade. Een overstelpende massa toeristen en dagjesmensen geven het idee dat er net een popfestival is afgelopen. De groep wordt moeizaam bij elkaar gehouden. Iedereen lijkt op iedereen, iedereen is actief gericht op de mooie gebouwen en iedereen is druk met foto’s maken. Rechts is de Brug der Zuchten waarover de gevangenen na hun veroordeling naar hun cellen werden gebracht. Overal mensen, camera’s, gondels. De groep stroomt mee met de massa en de reisleider zucht alsof hij zelf de brug over moet. Op het San Marco-plein staan onafzienbare rijen voor de Campanille en de kerk. Iedereen wil alles gezien en alles op de foto hebben. De toeristische honger is groot en de groep verdwaalt in de massa. Uitleg gaat verloren, verstaanbaarheid verdwijnt, cultuur en historie maken plaats voor onherkenbaarheid in toeristisch tumult. Ook op de hoogwaterloopplanken is er geen overzicht meer. De groep is verdwenen, opgelost. San Marco heeft het zo gewild.

doorbroken symmetrie eef14 oktober – Eef de Ruiter

Voor ons, groep Düsseldorf, na een zondagnamiddag en -avond in Mestre, het eerste bezoek aan de Dogenstad. Vanaf de eindhalte van de bus te voet over bruggetjes, door steegjes, langs water, achter de voor”hoed”e aan. Wennen aan gezichten, namen, groep en de omgeving. Dankzij de pest overal hermetisch afgesloten waterputten, maar gelukkig ook terrasjes waar je zonder ziek te worden een wijntje en watertje kon drinken. Volgens onze gids Norbert was San Rocco de moeite waard en na kort overleg gingen we met korting naar binnen. De begane grond was de moeite waard maar op de eerste verdieping: verbazing! Ik heb al veel oude kunst gezien en denk er soms op uitgekeken te zijn, moderne kunst raakt mij meer, maar dit was indrukwekkend. En handige spiegels om naar het plafond te kijken: heeft Leonardo dat uitgevonden? Grandioos, nooit eerder gezien. Ik dacht even dat iedereen met een tablet rondliep. Ook een cache “gescoord”. Op de verdere wandeling ook de gesloten tentoonstellingen niet kunnen zien, tsja, wereldwijd maandag. Mijn herinneringen zijn als de steegjes van Venetië: onontwarbaar, boeiend, mooi. De eerste groepsreis voor mij, conclusie: Ik geef me alvast op voor over twee jaar.

frits chinese15 oktober – Frits Simon

De slotact van de middag was een bezoek aan de inzendingen van de onafhankelijke Chinese kunstenaars. De ruimte – zeer symbolisch gehuisvest aan het moeilijk bereikbare uiteinde van de Arsenale – zinderde van de Chinese dynamiek. Een grote diversiteit aan kunstwerken en kunstvormen explodeert in je gezicht als argeloze bezoeker. Voor mijn verslag heb ik een fragment van het werk van de Chinese kunstenaar Wang gekozen. Twee betrekkelijk jonge mensen lijken te worden weggehouden van het geweld en de waanzin achter hun rug. De wereld achter hun verkeert blijkbaar in een voortdurende barensnood van wreedheid en verderf. Wie nog eens kijkt ziet in het drietal een koningspaar met kind dat zich afwendt van de werkelijkheid en zijn heil ergens anders zoekt. Zo gezien is het werk van Wang een niets verhullende kritiek op het China van vandaag, waarin de machthebbers zich blind lijken te houden voor de corruptie en het politieke geweld in hun samenleving. Wang lijkt te willen zeggen dat die wrede wereld akelig dichtbij komt. Elk moment kan de vloed van geweld het koningspaar overspoelen en hun ondergang inluiden. Een “beter” einde van een bezoek aan de Arsenale is er waarschijnlijk daarom niet.

wachten francine. jpg16 oktober – Francine Arts

Op de vaporetto naar het Giardini-park genoten we al van een aangenaam zonnetje en temperatuur; een uitstekende dag om dit gedeelte van de Biënnale te bezoeken, waar veel paviljoens, naast het centrale paviljoen her en der gesitueerd zijn. In het centrale paviljoen veel ruimtes met schilderkunst, keramiek en bronzen werken. In de buitenpaviljoens de presentaties van diverse landen. België, met kunstenares Berlinde de Bruyckere. In een halfverduisterde ruimte ligt een gigantische omgevallen boom met lappen verbonden. Zij geeft daarbij een tekst met de verschillende betekenissen van het woord kreupel(hout). Sarah Sze vertegenwoordigt Amerika en laat een miniatuurwereld zien van onze consumptiemaatschappij. Met heel veel knip, plak en knutselwerk maakt ze van heel veel voorwerpen en materialen, zoals draden, plantjes, schroeven en nog veel meer, verbluffende installaties. In het Russische paviljoen de verbeelding van het mythologische verhaal van Danae. Zij werd door haar vader opgesloten in een bronzen toren. Daar wordt ze bevrucht door de oppergod Zeus in de gedaante van gouden regen die door de tralies van de toren dringt. De vrouwelijke bezoekers konden onder een plastic paraplu een ruimte betreden, waar vanuit een hoog plafond gouden munten “regenden”. De tekst op de munten: trust, unity, freedom, love. Tot slot het Koreaanse paviljoen: to breathe: Bottari. Een transparante kubus waarin het licht van buiten op velerlei wijzen gefilterd werd met daarin een ruimte met absolute duisternis. Om deze ruimte in te mogen, moest je een formulier tekenen dat je geen last had van epilepsie of claustrofobie. Op eigen verantwoording dus. In deze Black Box kregen je ogen 1 minuut de tijd om helemaal geen indrukken op te doen, iets wat op de rest van de Biënnale onmogelijk was. Enkel intense duisternis en de waarneming van je eigen ademhaling.

venetie jos thelen16 oktober – Jos Thelen

Brussels meets the future:  bezoek aan Breath, Mind beating, “Love me, Love me not”:, , Passage to history: “Twenty years of la Biennale di Venezia and Chinese contemporary art”, Andorra, maar vooral  “Voice of the unseen Chinese independent art 1979/today”. De groep “Brusselreizigers” zou Arsenale gaan bezoeken: ’s ochtends de hallen aan de zuidzijde, ’s middags de noordzijde. En volgens de groep Düsseldorf zou het kunstaanbod daar niet alleen spectaculair maar ook omvangrijk zijn! Omdat een snelle shuttle alleen op zaterdag en zondag voer, was een lange vaartocht helemaal om Arsenale heen helaas onvermijdelijk!  Na een bezichtiging van de helft van een kennelijk voor China bestemd treinstel op ware grootte voor een hogesnelheidslijn (zou Anseldo Breda ook aan China gaan leveren?), een hal met “contemporary art from Azerbaijan and its neighbours en vooral “Breath” in de Torre di Porta Nuova ( in een rechthoekige behuizing met zwart vilt beklede behuizing, hoor je vanuit vier hoeken het ontroerende gezang van Boeddhistische, Christelijke, Joodse en Islamitische gebeden dat lijkt aan te zwellen en af te vlakken op de ademhaling van de zangers) bekroop ons het gevoel dat er meer moest zijn. En gelukkig na even zoeken bereikten we vijf grote fabriekshallen met daarin veel, overstelpend veel “…. Of the unseen Chinese Independent art…”. variërend van mooie portretten en foto’s tot installaties(deels maatschappijkritische)en Anton Piekachtige taferelen. Eén tekst uit “contemporary art etc.”over de waarde en betekenis van kunst is mij echter het meest bijgebleven (zie afbeelding)

rusland willem16 oktober – Willem Prins

De belevenis waren de Tuinen in Venetië. Het was de laatste dag van de Domein trip naar de Biënnale in Venetië. Goed werk Henk e.a.!  Na de dagelijkse rondvaart werden wij “gebriefd” door onze onvolprezen gids en toeverlaat Norbert, die uitlegde dat wij volkomen vrij waren te doen wat we wilden maar … de Nederlandse inzending niet mochten missen (en een heleboel andere zaken ook niet). Dus wij naar het werk van Marc Mulder, die door het achterlaten van gereedschap en materiaal, de indruk wekte dat hij elk moment terug zou “kunnen” komen. (Wat ben ik jaloers op kunstenaars,  mijn ervaring is bij zoiets: hij heeft @#$% zijn rotzooi weer niet opgeruimd). Mij gaf het werk de indruk van een “Mens in verdrukking, kan er niet tegen, is maar weggegaan “. Natuurlijk waren de andere exposities ware belevenissen en verdienen genoemd te worden. Gelukkig kon je een prospectus kopen zodat dit nu niet hoeft. Toch is er een die op mij speciale indruk maakte. Het is het paviljoen van “onze vrienden” de Russen. Hier had de kunstenaar Vadim Zakharov’s het Griekse verhaal Danaë in moderne setting vertaald, Zeus wil “het” met Danaë, doen die hem afwijst. Echter door diep na te denken, de goede man zit dit op een hanenbalk in het paviljoen te doen, bedenkt Zeus een list. Ja, ja die goden. Hij verandert zich in goud en strooit zichzelf over de onwillige vrouw uit met het door hem gewenste resultaat. Ik vraag me dan af “hoe” en waar is de lol gebleven en als hij goud is geworden hoe strooit hij dan? Maar goed de kunstenaar heeft het goudstof vertaald in het stof van Mammon (Geld /Munten) dat via een vide over vrouwelijke bezoekers (mannen werden door een vriendelijke mevrouw bij de toegang geweerd, al zag ik wel een man met lang haar eruit komen) werd uitgestrooid. Gelukkig hadden de dames een doorzichtige paraplu als voorbehoedsmiddel en konden zo via sociale media onmiddellijk melden of de orgie succesvol was. Mensen, dit beeld van dames die dit toch wel intieme gebeuren van elkaar op camera vastlegden zal mij altijd bijblijven. Ook het beeld dat de kunstenaar dit oude gebeuren in dit massamedium vertaalde is, vind ik: briljant!

lon17 oktober – Lon Hamaeckers

Mijn favoriete dagdeel betreft misschien niet verwacht de Biënnale, maar de donderdagmiddag van de marathon-stadswandeling. Na de lunch onder een van de meest beroemde ruiterstandbeelden ter wereld, de “Colleono” van Verrochio uit 1495 volgt een rondgang door de imposante kerk van Giovanni e Paolo en vervolgens gaat het richting San Marco. En passant de “Maria dei Miracoli” die helemaal bekleed is met schitterende marmeren platen die contra-post geplaatst zijn. De laat-Byzantijnse San Marco “doen ” wij out-side in-side in een half uur. Tijdens de rondgang indrukken opdoen en vooral veel foto’s  maken als geheugensteun, realiseerde ik mij dat de moderne kunststroming op-art ( optische kunst ) van de Hongaar Vasarely zijn oorsprong reeds had in de vloerdecoraties van duizend jaar daarvoor. De wereld beroemde mozaïeken, waarin door de bouwgeschiedenis nogal wat tijdsverschillen zichtbaar zijn, stammen rechtstreeks uit het naburige Ravenna. De vier levensgrote paarden zijn kopieën ( Artur Spronken ). De originelen zijn uit de Romeinse Keizertijd en staan in het museum. De foto, een hoekfragment in hoog reliëf bij het noordelijk portaal, toont een viertal krijgers en is zeer waarschijnlijk afkomstig van een burcht die afgebroken is om plaats te maken voor de S. Marco, Byzantijns rond 750 n-Chr. Ondanks het keiharde materiaal, graniet of dioriet, zeer gedetailleerd versierd en de figuren hebben duidelijk een nog Romeinse outfit. Het gebaar dat een van hen maakt kan verschillend worden geïnterpreteerd. Wij zaten op deze ontmoetingsplek bij te komen van de overweldigende indrukken van het Dogenpaleis en in de korte tijd die ons daarvoor gegund werd zijn tientallen foto’s gemaakt van dit reliëf. De vrouw op de foto is mon amour; steeds weer de liaison tussen mij en de hoed van mister ” Kwik-zilver ” als ik weer eens achterop raakte om een foto te maken (615 in totaal ) Norbert en de organisatie: un grand merci!

Standbeeld van Verrochio willy17 oktober – Willy Dols

Het Dogenpaleis. Immense schitterende binnenplaats. Waarschijnlijk waren de bezoekers van de doge hier al zo onder de indruk van alle pracht en praal, dat de doge elke onderhandeling met een voorsprong begon. Ik meen ineens mijn vrouw te horen zeggen: “Schat, doe jij even de binnenplaats, dan ga ik effe naar de winkel”. Gelukkig een idiote gedachtenkronkel. Ik moet er niet aan denken. Naarmate die bezoekers verder het paleis binnen kwamen, moet de rijkdom hen zo overdonderd hebben, dat tegen de tijd, dat ze de doge ontmoetten, de onderhandelingen al in diens voordeel beslecht waren, nog voor ze begonnen.  Elke zaal één groot kunstwerk. We leren, dat een Raad van Tien La Serenissima, De Republiek, bestuurde, dat de doge ceremonieel staatshoofd was, dat er veel haat en nijd was en dat dat leidde tot talrijke slachtoffers. In de politiek is weinig veranderd. Die slachtoffers waren niet te benijden. Zo blijkt al snel, als we via de brug der zuchten in de gevangenis komen. Gelukkig voor een bezoek en niet voor vast, want aan de cellen ontbreekt alles. Zou via een tijdmachine ‘n gevangene uit La Serenissima overgeplaatst worden naar een cel anno 2013, hij zou zweren tot doge gekozen te zijn en zich in het paleis te bevinden. Aan het eind van de weg door de gevangenis, koffie. De koffiebar bewijst, dat het kennelijk onmogelijk is om cultuur en vlotte drankvoorziening samen te laten gaan. Geen verschil tussen het oude Venezia en de schouwburgen van 2013.Onze doge, Luc, voert ons naar de Basilica San Marco. We kennen de uitdrukking: “Het is niet alles goud, wat blinkt”. Eén ding staat vast. Die is niet uitgevonden in de San Marco. Het is alles goud wat blinkt. Opvallend aanwezig, een luid leeglopende fietsband, waarvan na enkele keren duidelijk is, dat het de mechanische imitatie is van de pastoor, die de gelovigen tot stilte maant. Volgende basilica, Santi Giovanni e Paolo, waar hét ruiterstandbeeld staat. Het tweede echte uit de kunstgeschiedenis. Op het paard trots veldheer Colleoni. Eigenlijk vond die, dat hij op het San Marco plein moest staan, maar dat mocht niet van de Venetianen. Daar hoort geen standbeeld. Toch is hij veel beroemder geworden dan hij ooit gedacht heeft. Niet door zijn daden of de plek waar hij staat, maar door de kwaliteit van zijn beeldhouwer, Verrochio. De Santi Giovanni e Paolo zelf is een paterskerk. Van de Domenicanen, ziekenzorgers van oudsher. Vandaar het ziekenhuis naast de kerk. De kerk zelf bestaat, zoals elke paterskerk, van binnen uit eenvoudig metselwerk. Haar grandeur ontleent zij aan grafmonumenten. De paters wilden wel een eenvoudige kerk, maar moesten ook leven en zieken verzorgen. Ze verkochten daarom aan de rijken plek in de kerk om zich te laten begraven. En die lieten praalgraven maken door beroemde kunstenaars. Niet alle rijkaards die er begraven zijn, liggen er nog, want door de grote hoeveelheid lijken werd de geur in de kerk ondraaglijk. Vandaar rijke stinkerds. De stank won het van het geld en veel rijkaards zijn naar buiten verplaatst. Vóór Giovanni e Paolo nog naar de Santa Maria Formosa, een prachtige kerk op een speciale plek, waar Maria als voluptueuze ( formosa) vrouw verschenen zou zijn.  Na de lunch naar Murano. Wereldberoemd door de glasblazerskunst en verpersoonlijking van “Tussen kunst en kitsch”. De glazen kitsch vliegt je om de oren. Voor zeker afkomstig uit China, wordt hij aangeboden als kunst met een grote K. De ogen van de aanbieders verraden jacht op biljetten met een grote €. Na enig zoeken vinden we Galerie Berengo en de expositie Glass Stress, waar wel schitterende glaskunst te zien is. Heel bijzonder en zeer de moeite waard. Van Murano naar het getto. Spitsuur. Filevorming op het water, onbekend maar des te interessanter. Door de vertraging blijkt bij aankomst in het getto de rondleiding te zijn voltooid. Maar L doet zijn verhaal nog eens dunnetjes voor ons over. Mooie indrukwekkende typisch joodse volkswijk. Zes uur. Snel naar de kroeg en daarna ristorante San Trovaso. Voor de tweede keer het snoepje van de week. Prima en zeer geanimeerd. Giovedi is donderdag, laatste avondmaal dus, althans voor deze geweldige reis.

(p.s. de foto’s zijn van de auteurs)

 

 

 

 

Boekenlegger op de permalink.

Reacties gesloten.